یووئیت: التهاب خطرناک چشم که نیازمند مداخله فوری است
یووئیت التهاب لایه میانی چشم است که میتواند بینایی را به سرعت تهدید کند و نیاز به درمان فوری دارد. این یک نگرانی جدی برای چشمپزشکان است.
نمای داخلی چشم (لایه یووهآ)
تصویر بالا لایه یووهآ را نشان میدهد که از سه بخش اصلی (عنبیه، جسم مژگانی و مشیمیه) تشکیل شده است.
یووئیت (Uveitis) چیست؟
یووئیت به التهاب لایه میانی چشم، موسوم به یووهآ، گفته میشود. یووهآ شامل سه بخش اصلی است: عنبیه (بخش رنگی چشم)، جسم مژگانی (بخش تولیدکننده مایع زلالیه) و مشیمیه (لایهای از رگهای خونی که شبکیه را تغذیه میکند). التهاب در هر یک از این بخشها میتواند به بینایی آسیب جدی برساند. از آنجایی که یووئیت میتواند باعث تورم و تخریب بافتهای حساس چشم شود، مراجعه فوری به پزشک برای جلوگیری از عوارض جبرانناپذیر حیاتی است.
این بیماری بر اساس محل التهاب در چشم به انواع مختلفی تقسیم میشود، از جمله:
- یووئیت قدامی (Anterior Uveitis): التهاب در عنبیه و جسم مژگانی که شایعترین نوع است.
- یووئیت میانی (Intermediate Uveitis): التهاب در زجاجیه و شبکیه.
- یووئیت خلفی (Posterior Uveitis): التهاب در مشیمیه و شبکیه.
- پانیووئیت (Panuveitis): التهاب در تمام لایههای یووهآ.
علائم هشداردهنده و نکات اورژانسی
علائم یووئیت میتوانند به سرعت ظاهر شوند و معمولاً یک یا هر دو چشم را تحت تأثیر قرار میدهند. شدت علائم ممکن است بسته به نوع یووئیت متفاوت باشد.
علائم رایج:
- قرمزی شدید و پایدار چشم.
- درد شدید و ضرباندار در داخل چشم.
- تاری دید ناگهانی یا کاهش بینایی.
- حساسیت شدید به نور (فوتوفوبیا).
- دیدن «مگسپران» (Floaters) یا نقاط شناور در میدان بینایی.
- کاهش یا تغییر شکل مردمک.
نکته حیاتی:
در صورت مشاهده هر یک از این علائم، به خصوص اگر ناگهانی و شدید باشند، فوراً به یک چشمپزشک مراجعه کنید. یووئیت یک اورژانس پزشکی است و هرگونه تأخیر در درمان میتواند به آسیب دائمی بینایی و حتی نابینایی منجر شود.
پرسش و پاسخهای متداول
آیا یووئیت مسری است؟
خیر، یووئیت یک بیماری التهابی است و مسری نیست. در موارد نادری که علت آن عفونت ویروسی یا باکتریایی باشد، عامل عفونی ممکن است قابل انتقال باشد، اما خود التهاب یووئیت مسری نیست.
آیا یووئیت همیشه باعث درد میشود؟
درد یکی از علائم شایع یووئیت، به خصوص نوع قدامی آن، است. با این حال، یووئیت میانی و خلفی ممکن است بدون درد باشند و تنها با علائمی مانند تاری دید یا مگسپران خود را نشان دهند.
آیا یووئیت میتواند عود کند؟
بله، در بسیاری از موارد یووئیت، به ویژه در ارتباط با بیماریهای خودایمنی، احتمال عود وجود دارد. مدیریت صحیح بیماری زمینهای و پیگیری منظم با چشمپزشک برای جلوگیری از عود بسیار مهم است.
رویکردهای درمانی پیشرفته: آخرین متدها و رویکردها
مدیریت یووئیت در حال حاضر فراتر از درمانهای سنتی با کورتیکواستروئیدها است. رویکردهای نوین بر کاهش عوارض جانبی و کنترل طولانیمدت التهاب تمرکز دارند.
درمانهای بیولوژیک (Biologic Therapies)
داروهایی مانند اینفلیکسیماب (Infliximab) و آدالیموماب (Adalimumab) که مهارکننده TNF-α هستند، در درمان یووئیتهای غیرعفونی و مقاوم به کورتیکواستروئیدها نقش فزایندهای پیدا کردهاند.
- مزایا: کنترل مؤثر التهاب، کاهش نیاز به دوز بالای کورتیکواستروئید، و جلوگیری از آسیب دائمی بافت.
- معایب: هزینه بالا، خطر افزایش عفونتهای فرصتطلب و نیاز به نظارت دقیق.
کاشت دگزامتازون داخلزجاجیه (Intravitreal Dexamethasone Implant)
ایمپلنتهای قابلجذبی مانند اوزوردکس (Ozurdex) با آزادسازی پایدار دگزامتازون در فضای زجاجیه، به طور مؤثر التهاب را در یووئیتهای خلفی و ادم ماکولا ناشی از آن کنترل میکنند.
- مزایا: آزادسازی پایدار دارو تا ۶ ماه، کاهش عوارض جانبی سیستمیک، و اثربخشی موضعی قوی.
- معایب: خطر افزایش فشار داخل چشم (گلوکوم)، تشکیل آب مروارید، و نیاز به تزریقهای مکرر.
تزریقات زیرکانژونکتیوال و پشتکرهچشمی (Subconjunctival and Periorbital Injections)
استفاده از کورتیکواستروئیدهای تزریقی در اطراف کره چشم برای مدیریت یووئیتهای میانی و خلفی مورد توجه قرار گرفته است.
- مزایا: دسترسی آسانتر به بافتهای عمقی، کاهش عوارض سیستمیک در مقایسه با داروهای خوراکی.
- معایب: خطر آسیب به عصب بینایی، افزایش فشار داخل چشم، و جذب ناقص دارو.
مراجع علمی معتبر (References)
- American Academy of Ophthalmology. (2024). Uveitis. (لینک به منبع)
- Mayo Clinic. (2024). Uveitis. (لینک به منبع)
- National Eye Institute. (2024). Uveitis: Signs, Symptoms, and Treatment. (لینک به منبع)